تر است . خاصيت : رساننده و تحليل‌برنده است . اندامان غذا : با انجير و بوره ضماد شود . در طحال سودمند است . خوردنش نيز در اين زمينه مفيد است و در علاج استسقا نافع است . سختيهاى اطراف آبدان و زهدان را بر طرف كند و براى سردى آبدان و زهدان و گرده نافع است . زوفاى خشك ( حسل ) : گياه زوفا كوهى يا كاشتنى است . مزاج : در سوم گرم و خشك است . خاصيت : همچون مرزه لطيف است . آرايش : خوردنش رنگ را زيبا كند . ماليدنش لكه‌هاى صورت را علاج است . دمل و جوش : اگر شربت آن تناول شود ورمهاى سخت را فرونشاند . سر : آب‌پزش با سركه درد دندان را تسكين دهد . بخار پختهء آن با انجير در گوش ريزند صداى گوش را مىخواباند . چشم : مىپزند و بر چشم ضماد كنند . طرفه ( نقطهء خونى چشم ) و خون خشكيدهء زير پلك را علاج كند . سينه : زوفا و آب‌پزش با انجير و عسل در بيمارى سينه و علاج برنشيت و سرفهء مزمن و ورمهاى سخت و بلندنفسى نافع است . غرغره نمودن با آب‌پز زوفا در علاج خفگى ( انخناق ) شكم مفيد است . اندامان غذا : ضمادش كه با انجير و بوره باشد داروى طحال است . خوردن شربت زوفا براى طحال و استسقا مفيد است . اندامان دفعى : بلغم و كرمها و كرم كدو را بيرون دهد . اگر با كرويا و زنبق باشد بسيار مسهل است . زرنباد ( زنجبيل بيابانى ) : بيخ گياهى است شبيه به مشك زمين و از سرزمين چين آيد . ليكن از مشك زمين كلفت‌تر و كم‌بوىتر است و رنگش خاكى است . مزاج : تا سوم گرم و خشك است . خاصيت : بادشكن است . آرايش : چاقى آورد . بوى شراب و سير و پياز را از بين مىبرد . سينه : شادكنندهء قلب است . اندامان غذا : استفراغ را بازمىدارد . اندامان راننده : بندآورندهء شكم ، و از بين‌برندهء باد رحم است . زهرها : پادزهر حشرات موذى است و در اين زمينه بسيار مفيد است و تقريبا اثر ماه‌پروين را دارد . جانشين : براى خنثى كردن زهر حشرات موذى مىتوان به‌جاى آن يك وزن و نيم درونه ، دوسوم وزنش كاسنى بيابانى ، نيم وزنش تخم ترنج استعمال كرد . زنجبيل الكلاب ( فلفلك ) : از سبزيهاى مشهور است و عبارت از فلفل آبى است . برگش به برگ بيدمشك مىماند ، ليكن از آن زردرنگ‌تر است . شاخه‌هايش سرخ‌رنگ و مزه‌اش مزهء زنجفيل است و اگر سگ بخورد مىميرد . مزاج : در دوم گرم و در اول خشك است . آرايش : فلفلك سبز را با تخمش بكوبند ؟ لكه‌هاى صورت را از قبيل لكه‌هاى سياه و كك‌مك كهنه مىزدايد . دمل و جوش : فلفلك سبز را با تخمش بكوبند و ضماد شود ، ورمهاى سخت را فرو نشاند . زئبق ( جيوه ، سيماب ) : زئبق را به دو طريقه بدست مىآرند . يا رأسا از منبع گير مىآيد . يا اينكه از سنگى كه در معدن جيوه است تهيه مىشود . استخراج جيوه از سنگ جيوه همان عمليات استخراج طلا و نقره را دارد كه با فشار حرارت از كان جدا مىشود . سنگ جيوه اگر بىآلايش باشد و آميزه‌اى از خاك و سنگ ديگرى در آن نباشد ، همرنگ شنگرف يا صحيح‌تر بگوئيم شنگرف همرنگ آن است و باز به آن